Winnaar 2009

Winnaar van de LGOG-Profielwerkstukprijs-2009 is Kelly Roebroeks. Zij ontving de prijs voor haar profielwerkstuk Begraven en herdenken. De geschiedenis van de Amerikaanse begraafplaats te Margraten

Samenvatting en conclusie van het werkstuk 

Waarom werd Margraten gekozen voor het inrichten van een grote Amerikaanse oorlogsbegraafplaats en wat betekende dat voor de omgeving? Dit onderwerp staat centraal in het profielwerkstuk van Kelly Roebroeks. Kelly heeft gekozen voor dit onderwerp omdat ze persoonlijk betrokken is bij de begraafplaats; haar familie heeft twee graven geadopteerd en ze gaat al een aantal jaren naar de jaarlijkse dodenherdenking op Memorial Day in Margraten. De samenvatting en conclusie luiden als volgt:

In november 1944 begon het Amerikaanse Negende Leger met de inrichting van een grote militaire begraafplaats aan de Rijksweg Maastricht-Aken. De gesneuvelde militairen van dit leger zouden daar begraven worden. Aan het einde van de oorlog waren er meer dan 20.000 doden begraven, waaronder zo'n 3000 Duitsers. In 1948 werd begonnen met het opgraven van alle doden. Tienduizend Amerikanen werden door hun naaste familie terug naar huis gehaald. Minder dan de helft, 8301, bleven in Margraten achter. Het kerkhof werd verfraaid met marmeren kruizen, een hoge toren met kapel, bomen en struiken. In 1960 werd het nieuwe kerkhof door koningin Juliana geopend. Al vanaf 1945 kent Margraten een adoptiesysteem. Het begon met de vraag van Amerikaanse familieleden of af en toe een bloemetje op het graf van hun dierbare te leggen. In 1946 waren alle graven geadopteerd. Ook nadat de tienduizend gesneuvelden naar de VS waren teruggekeerd, bleven adoptanten zich ontfermen over de 8301 achtergebleven graven, tot op de dag van vandaag.

De komst van de grote militaire begraafplaats naar Margraten was niet tevoren geregeld door de leiding van het Amerikaanse Negende Leger. Tot mijn eigen verbazing was het juist het toeval dat Shomen en zijn mannen naar Margraten kwamen. In Sittard, de eerste keuzen, waren ze door hun eigen troepen weggejaagd omdat ze vijandelijk vuur aantrokken. De plek die ze in Vilt hadden uitgezocht, was zeer geschikt, maar omdat in het gemeentehuis van Berg en Terblijt niemand Engels sprak of kon verstaan, viel ook deze plaats af. De weg over het plateau volgend kwamen ze tenslotte in Margraten terecht waar gemeente-ambtenaar Jef van Laar wel Engels sprak. De komst en vooral het blijven (ook na 1948) van de begraafplaats heeft voor Margraten en omgeving veel betekend. De begraafplaats trekt nog jaarlijks vele tienduizenden bezoekers (geschat wordt 150.000 per jaar), ook veel Amerikanen, die behoorlijk wat geld achterlaten in de regio. Maar wat misschien nog belangrijker is dan het geld, zijn de vele contacten en vriendschappen die ontstaan zijn tussen de Limburgse adoptanten en de familieleden van de begraven soldaten. De Amerikaanse begraafplaats is nu vooral een plaats waar de wrede gevolgen van een oorlog zichtbaar zijn.

Het zou voor elke school verplicht moeten worden om met hun leerlingen die plek te gaan bezoeken.

 

juryrapport

Klik hier voor het juryrapport van de LGOG-Profielwerkstukprijs-2009.